HOÀN THIỆN THỂ CHẾ ĐỂ KINH TẾ SỐ BỨT PHÁ

Kinh tế số đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn mới. Tại diễn đàn “Phát triển kinh tế số: Cơ hội và thách thức trong kỷ nguyên mới” ngày 21/11 do Báo Kinh tế & Đô thị tổ chức, các chuyên gia đồng thuận rằng hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số và thúc đẩy doanh nghiệp mạnh mẽ tham gia chuyển đổi số là những nhiệm vụ mang tính quyết định để Việt Nam bứt phá trong thập kỷ tới. Với lợi thế dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng Internet thuộc nhóm cao nhất khu vực, cùng hạ tầng viễn thông phát triển, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đạt được các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW và Quyết định 411/QĐ-TTg, theo đó kinh tế số phải đóng góp 20% GDP vào năm 2025 và 30% vào năm 2030.

Tại diễn đàn, nhiều đại biểu phân tích các yếu tố cốt lõi chi phối sự phát triển của kinh tế số. Ông Nguyễn Phú Tiến – Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội (Bộ Khoa học và Công nghệ) – nhấn mạnh rằng công nghệ số đang trở thành động lực then chốt giúp nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo ông, cần tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và khối nghiên cứu trong các lĩnh vực nền tảng như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây và Internet vạn vật (IoT) để tạo ra sản phẩm và giải pháp có khả năng ứng dụng thực tiễn cao.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hữu Tuấn – Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công Thương) – cho rằng thương mại điện tử đang dẫn dắt quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp nhờ tốc độ tăng trưởng mạnh, khả năng mở rộng thị trường và năng lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuẩn hóa quy trình. Việc đẩy mạnh thanh toán số, logistics số và chuẩn hóa dữ liệu cũng là nền tảng để thương mại điện tử phát triển bền vững trong thập niên tới.

Ở chiều ngược lại, từ góc độ quản lý nhà nước, Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội – cho rằng để tận dụng hiệu quả động lực từ kinh tế số, chính quyền đô thị phải đóng vai trò tiên phong trong xây dựng hạ tầng số, dữ liệu mở và môi trường chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn hóa giao dịch tài chính, khuyến nghị các ngân hàng hỗ trợ hộ kinh doanh lắp đặt máy POS và công nhận hóa đơn POS là chứng từ hợp lệ. Theo ông, việc minh bạch hóa giao dịch sẽ tạo ra nguồn “tài sản số” – là dữ liệu tài chính quan trọng giúp hoạch định chính sách dựa trên thực chứng và hỗ trợ ngân hàng ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng, mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho người dân và doanh nghiệp.

Trên phương diện hội nhập quốc tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định rằng kinh tế số đang mở ra không gian phát triển mới, giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ông cho rằng việc hoàn thiện hành lang pháp lý số và xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia đồng bộ sẽ là yếu tố quyết định để doanh nghiệp Việt Nam bắt kịp thông lệ và tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lại nằm ở năng lực của chính doanh nghiệp. Tiến sĩ Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội – cho biết 62% doanh nghiệp nhỏ và vừa không đủ ngân sách chuyển đổi số, 54% không có đội ngũ IT chuyên trách, trong khi vẫn phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới như hóa đơn điện tử, an ninh mạng, ESG, CBAM hay quản trị rủi ro tài chính. Doanh nghiệp chỉ có thể theo kịp tốc độ số hóa nếu nhận được hỗ trợ đồng bộ từ chính sách, công nghệ, tài chính đến đào tạo nhân lực. Từ thực tiễn này, ông đề xuất Hà Nội nghiên cứu thành lập Quỹ Hỗ trợ chuyển đổi số với lãi suất ưu đãi 0–3%, đồng thời triển khai cơ chế sandbox cho AI, Fintech và Blockchain để giảm rủi ro pháp lý và rút ngắn thời gian thương mại hóa sản phẩm.

Đại diện nhiều doanh nghiệp công nghệ như Dolphin, Sapo, NetSpace, IGNITE, NextFarm hay Sorimachi Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai số hóa trong quản trị, thương mại điện tử, logistics và nông nghiệp thông minh. Các chuyên gia tham dự diễn đàn thống nhất rằng việc hoàn thiện hành lang pháp lý số, phát triển hạ tầng tài chính số và thúc đẩy doanh nghiệp mạnh mẽ tham gia chuyển đổi số sẽ là chìa khóa quyết định giúp kinh tế số Việt Nam bứt phá, đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng dài hạn.

Theo: Báo Nhân Dân