THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ XUYÊN BIÊN GIỚI: CƠ HỘI TỶ USD CHO HÀNG VIỆT NAM

Thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành xu hướng tất yếu, mở ra cơ hội tỷ USD cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận trực tiếp thị trường toàn cầu. Không chỉ giúp tối ưu lợi nhuận và nâng cao giá trị sản phẩm, đây còn là động lực thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số toàn diện. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng, Việt Nam cần một chiến lược tổng thể từ chính sách quốc gia, hạ tầng logistics đến năng lực số hóa của doanh nghiệp.

Theo báo cáo của Cognitive Market Research, năm 2024, quy mô thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu đạt 791,5 tỷ USD và dự báo tăng trưởng bình quân 30,5% mỗi năm giai đoạn 2024 – 2031. Việt Nam, với thế mạnh xuất khẩu ở các ngành dệt may, da giày, nông sản, gạo…, được đánh giá có nhiều dư địa để bứt phá. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, tổng giá trị giao dịch của bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đã đạt 222,1 nghìn tỷ đồng, phản ánh rõ nhu cầu và sức mua trực tuyến tăng mạnh.

Điểm khác biệt của thương mại điện tử xuyên biên giới so với xuất khẩu truyền thống là khả năng bán hàng trực tiếp tới người tiêu dùng toàn cầu theo mô hình Direct to Consumer (D2C), thay vì phụ thuộc vào nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối trung gian. Theo TS Khúc Đại Long (Trường Đại học Thương mại), cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp kiểm soát kênh phân phối, tương tác trực tiếp với khách hàng, đồng thời gia tăng biên lợi nhuận và nhanh chóng điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp với thị hiếu từng thị trường.

Không chỉ là một kênh bán hàng, thương mại điện tử xuyên biên giới còn thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng công nghệ ở mọi khâu. Từ việc số hóa quản lý tồn kho, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, triển khai hệ thống quản lý quan hệ khách hàng đến tích hợp ứng dụng lập trình giao vận và quảng cáo đa ngôn ngữ, tất cả đều góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhiều sản phẩm thủ công, hữu cơ, xanh và đặc sản vùng miền như trà, ống hút tre, nến thơm, khăn lụa… đã tìm được chỗ đứng ở các thị trường ngách giàu tiềm năng như Bắc Âu, Nhật Bản, Úc, nhờ khai thác câu chuyện văn hóa và bản sắc địa phương.

Dù vậy, không ít doanh nghiệp Việt, đặc biệt là nhóm nhỏ và vừa, vẫn gặp nhiều trở ngại khi tham gia thị trường này. Hạn chế về năng lực vận hành, hiểu biết thị trường, logistics xuyên biên giới và hệ thống thanh toán quốc tế an toàn, minh bạch là những nút thắt đáng kể. Việc xây dựng niềm tin với khách hàng toàn cầu thông qua dịch vụ, đánh giá và trải nghiệm mua sắm cũng là thách thức cần giải quyết.

Theo TS Võ Thy Trang (Học viện Tài chính), để thương mại điện tử xuyên biên giới trở thành một chiến lược xuất khẩu bền vững thay vì cơ hội nhất thời, Việt Nam cần đồng thời cải thiện nhiều yếu tố. Trước hết, chính sách cần được đồng bộ hóa, từ hải quan điện tử, xuất khẩu nhỏ lẻ, bảo hộ thương hiệu số cho tới chứng nhận trực tuyến. Chính phủ nên đầu tư dài hạn vào các chương trình xúc tiến thương mại số, hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng lên sàn quốc tế, đào tạo nhân lực theo từng thị trường và xây dựng câu chuyện thương hiệu quốc gia.

Bên cạnh chính sách, hạ tầng logistics và thanh toán là nền tảng không thể thiếu. Việc hình thành các trung tâm logistics thương mại điện tử tại những cửa ngõ xuất khẩu như Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, với khả năng truy xuất nguồn gốc, xử lý đơn hàng nhanh và chi phí hợp lý, sẽ giúp tăng tốc giao hàng và giảm áp lực chi phí. Mạng lưới vận chuyển quốc tế cần được kết nối chặt chẽ với các sàn thương mại điện tử, trong khi hệ thống thanh toán phải đảm bảo an toàn, minh bạch và tiện dụng cho cả doanh nghiệp lẫn cá nhân.

Yếu tố con người và năng lực doanh nghiệp cũng giữ vai trò quyết định. Doanh nghiệp cần chuyển mạnh tư duy từ chỉ đơn thuần “đưa sản phẩm lên sàn” sang xây dựng thương hiệu số toàn cầu. Việc đầu tư vào hình ảnh, chăm sóc khách hàng, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm và nâng cao khả năng thu thập, phân tích dữ liệu sẽ giúp tùy biến sản phẩm, cá nhân hóa chiến dịch tiếp thị và ra quyết định phù hợp với thị hiếu tiêu dùng từng thị trường.

Khi các yếu tố về chính sách, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp cùng được đẩy mạnh, thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ trở thành bàn đạp chiến lược, không chỉ gia tăng xuất khẩu mà còn nâng tầm vị thế hàng Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Nguồn: Hải Quan Online